LONG BÁN TRẦM.
CHUYỆN CỦA TRẦM · BÀI 15

Thắp mấy nén nhang là đúng?

Một nén, ba nén hay cả bó? Dân gian gán ý nghĩa cho từng con số lẻ. Còn các nhà sư và nhà nghiên cứu thì cùng nói một điều khác hẳn. Và có một lý do rất đời thường.

Có người thắp một nén. Có người thắp ba. Ngày rằm lên chùa, có người châm nguyên cả bó rồi cắm kín bát hương.

Vậy thắp mấy nén nhang là đúng? Tôi đi tìm những người đã nghiên cứu chuyện này, và thấy câu trả lời ngắn hơn mình nghĩ.

Dân gian nói gì về từng con số

Người Việt thường thắp số lẻ: 1, 3, 5, 7, 9. Năm 2015, báo Sức khoẻ & Đời sống dẫn lời nhà nghiên cứu văn hoá dân gian Lê Quang Khang về ý nghĩa thường được gán cho từng con số:

Số nénÝ nghĩa theo quan niệm dân gian
1 nénTấm lòng thành, gọi là "tâm hương"
3 nénTam bảo Phật, Pháp, Tăng, hoặc tam giới, tam thời
5 nénNăm phương trời đất, ngũ hành kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ
7, 9 nénTượng trưng cho "vía" của con người

Đây là quan niệm, không phải luật. Mỗi vùng, mỗi nhà còn có cách riêng.

Các nhà sư và nhà nghiên cứu nói gì

Điều thú vị là khi hỏi những người am hiểu, câu trả lời gần như giống nhau.

  • Năm 2018, giáo sư sử học Cao Ngọc Lân nói với báo Quảng Ninh rằng đi lễ chùa, mỗi người chỉ cần thắp một nén, vì "số lượng hương nhiều hay ít không quan trọng, mà là tấm lòng thành kính".
  • Năm 2019, báo Giác Ngộ dẫn lời Trưởng tọa Thích Trí Chơn: "không phải đốt nhiều mới được chứng minh mà quan trọng là sự lắng lòng thanh tịnh, chí thành".
  • Cũng trên Giác Ngộ, nhà nghiên cứu Trần Đình Sơn nhắc tới ngũ phần hương: giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến. Trong đạo Phật, đó là "hương" cao nhất, tức là cách mình sống. Nếu đã mua cả bó, có thể chỉ thắp một đến ba nén, phần còn lại để ở nơi chùa quy định.

Một nén nhang, theo cách hiểu ấy, đã đủ năm phần hương.

Lý do rất đời thường

Báo Sức khoẻ & Đời sống còn nói thẳng một lý do: các chùa khuyến khích chỉ thắp một nén là để tránh hoả hoạn và ô nhiễm.

Điều này có số liệu. Một nghiên cứu ở các đền chùa Việt Nam và Đài Loan năm 2022 đo được bụi mịn trong những ngày rằm, mùng một cao gấp khoảng hai lần ngày thường. Ở trong nhà cũng vậy, như tôi đã kể ở Bài 09. Một bó nhang cháy cùng lúc trong gian thờ nhỏ thì khói không có chỗ đi.

Vài điều tôi hay làm ở nhà

  • Ngày thường: một nén, thắp lúc đứng trước bàn thờ, nghĩ về người mình thắp cho. Tôi dùng nhang trầm Tiêu chuẩn, nén 30 cm cháy chừng 50 phút.
  • Ngày giỗ, ngày Tết, mâm cơm cúng: cần nhang cháy suốt bữa cúng thì chọn nén dài. Hương cây thảo mộc 51 cm loại to cháy được khoảng ba tiếng rưỡi, nên chỉ cần ít nén.
  • Mở cửa gian thờ lúc thắp và sau khi tàn.
  • Đặt bát hương xa rèm, xa giấy tiền vàng mã.

Thắp một nén hay ba nén là chuyện của mỗi nhà, tôi không nghĩ có ai đúng ai sai. Nhưng nếu đang phân vân, thì cả nhà sư, nhà sử học lẫn số liệu đo bụi đều nói cùng một điều: ít mà thành tâm.


Chuyện của Trầm sẽ còn tiếp. Bài mới ra mỗi thứ Ba và thứ Sáu.

Nguồn tham khảo

#thắp mấy nén nhang#thắp hương mấy nén#ý nghĩa số nén hương#thắp nhang bàn thờ#đi chùa thắp mấy nén hương#tâm hương

Bài tiếp theo

ZNhắn Zalo