Đốt nhang trầm có hại không?
Một nghiên cứu theo dõi hơn 61.000 người suốt 12 năm, và một nghiên cứu đo khói nhang ngay trong nhà ở Hà Nội. Người bán nhang như tôi nên nói thật điều này.
Tôi bán nhang. Nên câu hỏi này tôi càng phải trả lời thật: đốt nhang trầm có hại không?
Câu trả lời ngắn: khói nào cũng là khói. Nhang trầm sạch bớt được những thứ độc hại do hoá chất, nhưng không biến khói thành không khí sạch. Điều đáng hỏi là đốt bao nhiêu, ở đâu, và phòng có thoáng không.
Nghiên cứu theo dõi 61.000 người
Năm 2008, tạp chí Cancer đăng một nghiên cứu lớn ở Singapore. Các nhà khoa học theo dõi 61.320 người gốc Hoa, tuổi 45 đến 74, trong khoảng 12 năm, và ghi lại thói quen đốt nhang trong nhà của từng người.
Kết quả:
- Những người đốt nhang cả ngày, hoặc cả ngày lẫn đêm, có nguy cơ mắc một nhóm ung thư đường hô hấp trên cao hơn khoảng 80% so với người không đốt.
- Với ung thư phổi, các tác giả không thấy liên quan chung.
Hai chữ cần để ý là "cả ngày". Nghiên cứu nói về những nhà để nhang cháy liên tục, chứ không phải người thắp một nén mỗi tối.
Khói nhang trong nhà ở Hà Nội
Nghiên cứu thứ hai gần với chúng ta hơn. Năm 2021, một nhóm nhà khoa học Việt Nam và Úc đặt máy đo bụi mịn PM2.5 trong các nhà dân ở Hà Nội, đăng trên tạp chí Building and Environment.
| Bụi mịn PM2.5 trong phòng | |
|---|---|
| Trung bình cả ngày | khoảng 52 µg/m³ |
| Trung bình lúc thắp hương | khoảng 201 µg/m³ |
| Đỉnh cao nhất đo được | khoảng 825 µg/m³ |
Sau khi tính tới các nguồn bụi khác, việc thắp hương làm bụi mịn trong nhà tăng khoảng 120%.
Để so sánh, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo bụi mịn trung bình trong một ngày không nên vượt quá 15 µg/m³.
Trong các đền miếu đông người còn cao hơn. Năm 2021, Đại học Lĩnh Nam ở Hồng Kông đo được 466 µg/m³ bên trong một ngôi miếu lúc cao điểm.
Vậy trầm sạch có khác gì không?
Có, nhưng khác ở chỗ khác.
Nhang tẩm hương liệu, phẩm màu, hay dùng tăm tẩm hoá chất thì ngoài bụi còn thêm những chất không nên hít. Năm 2019, báo Giác Ngộ dẫn lời lương y Trần Công Vĩnh: khói hương tẩm hoá chất có tác hại "tương đương với khói thuốc". Chọn nhang không hoá chất là bỏ được phần đó. Tôi đã viết kỹ hơn ở Bài 08.
Nhưng bụi mịn thì do việc đốt sinh ra, dù đốt gì. Nhang sạch không có nghĩa là được đốt nhiều, đốt trong phòng đóng kín.
Tôi dùng thế nào
Đây là cách tôi làm, và cũng là điều tôi muốn người mua của mình biết:
- Thắp ít. Một nén, một viên là đủ. Các chùa bây giờ cũng khuyên Phật tử chỉ thắp một nén, một phần vì khói và hoả hoạn.
- Phòng phải thoáng. Mở hé cửa sổ hoặc cửa ra vào lúc đốt, và mở hẳn một lúc sau khi tàn.
- Không để nhang cháy cả ngày. Đây chính là thói quen mà nghiên cứu Singapore cảnh báo.
- Không đốt trong phòng ngủ đóng kín khi đi ngủ.
- Nhà có trẻ nhỏ hay người hay bị đường hô hấp thì càng nên thưa, và để họ ở phòng khác lúc đốt.
- Chọn loại ít khói hơn khi ngồi lâu. Theo Trầm Tuệ, nhang không tăm giảm được phần khói và mùi do tre cháy. Đó là lý do tôi hay dùng thanh nén không tăm khi ngồi đọc sách.
Trầm là để thưởng, không phải để xông nhà cả ngày. Một nén, một khoảng lặng, rồi mở cửa cho gió vào.
Tôi nghĩ người bán nhang nói điều này thì hơi lạ. Nhưng tôi muốn anh chị mua trầm của tôi lâu dài, chứ không phải đốt thật nhiều cho nhanh hết.
Bài sau: nụ trầm, nhang trầm hay thanh nén, chọn loại nào cho đúng việc?
Nguồn tham khảo
- Friborg và cộng sự (2008), Cancer, Incense use and respiratory tract carcinomas: nghiên cứu Singapore Chinese Health Study, 61.320 người. Tóm tắt dễ đọc trên ABC Science (26/8/2008).
- Tran và cộng sự (2021), Building and Environment 205, The impact of incense burning on indoor PM2.5 concentrations in residential houses in Hanoi, Vietnam: số đo bụi mịn trong nhà ở Hà Nội.
- Đại học Lĩnh Nam (10/9/2021), thông cáo về ô nhiễm không khí ở các miếu thắp hương.
- WHO, Hướng dẫn chất lượng không khí 2021: mức khuyến cáo PM2.5 trung bình 24 giờ là 15 µg/m³.
- Báo Giác Ngộ (27/3/2019), Chọn hương sạch, đừng thắp hương nhiều.
- Trầm Tuệ, Sự khác biệt giữa nhang trầm có tăm và không tăm.